Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Δικαιωμάτων του Παιδιού (20 Νοεμβρίου), η ΠΡΩΤΑ.12 (Πρωτοβουλία για το Άρθρο 12), προτείνει τη διοργάνωση της δράσης διαλόγου "Μιλάμε για τη δημοκρατία στην τάξη και στο σχολείο μας". Σχεδιάστηκε από τον Γιώργο Μόσχο, πρώην Συνήγορο του Παιδιού και μέλη της ΠΡΩΤΑ.12, αξιοποιώντας υλικό για τα δημοκρατικά σχολεία από το site του Συμβουλίου της Ευρώπης https://www.coe.int/en/web/campaign-free-to-speak-safe-to-learn/dsn-checklist.
Τα παιδιά καλούνται να πουν τη γνώμη τους για 12 φράσεις που αφορούν τη δημοκρατική λειτουργία της τάξης και του σχολείου τους, «τσεκάροντας» σε μια κλίμακα 1 ως 5 σε ποιο βαθμό συμφωνούν ότι κάθε φράση ισχύει.
Οι φράσεις περιλαμβάνονται σε ένα δισέλιδο που ο/η εκπαιδευτικός μπορεί να κατεβάσει εδώ.
Η δράση μπορεί να λάβει χώρα, μαζί με συζήτηση για το νόημα και την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού, και ειδικότερα για το Άρθρο 12, που αφορά το δικαίωμα ελεύθερης έκφρασης της γνώμης των παιδιών, σε τάξεις γυμνασίων και λυκείων ή στις Ε’ και ΣΤ’ τάξεις δημοτικού στο πλαίσιο του μαθήματος «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή».
Προτείνεται να τονιστεί στα παιδιά ότι η 20η Νοεμβρίου έχει καθιερωθεί ως «Παγκόσμια Ημέρα για τα Δικαιώματα του Παιδιού», γιατί αυτή τη μέρα το 1989 η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ υιοθέτησε τη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, ένα παγκόσμιο νόμο για τα παιδιά, που στη συνέχεια έγινε νόμος στις χώρες που το συνυπέγραψαν (στην Ελλάδα αυτό έγινε το 1992). Όλα τα δικαιώματα του παιδιού είναι σημαντικά και χρειάζεται να είναι σεβαστά από μεγάλους και παιδιά.
Σε αυτή τη δράση μιλάμε ιδίως για τα δικαιώματα που προστατεύονται από τα παρακάτω Άρθρα της Σύμβασης:
Ο/η εκπαιδευτικός εξηγεί στα παιδιά ότι η δραστηριότητα έχει στόχο να βοηθήσει την τάξη να προβληματιστεί και να σκεφτεί δράσεις σχετικά με το δημοκρατικό σχολείο που σχετίζεται άμεσα με τα δικαιώματα των μαθητών / μαθητριών. Το δημοκρατικό σχολείο δεν έχει να κάνει μόνο με τις εκλογές των μαθητικών συμβουλίων ή τον τρόπο που παίρνονται οι αποφάσεις για τη σχολική ζωή, αλλά γενικότερα με τον τρόπο που λειτουργεί, το κλίμα που υπάρχει σε αυτό και στις τάξεις του, αλλά και με το αν οι μαθητές και οι μαθήτριες νιώθουν ότι ακούγονται, ότι είναι ασφαλείς και ότι η σχέση τους με τα άλλα μέλη της σχολικής κοινότητας τους είναι ειρηνική και συνεργατική.
Στο έντυπο με τις 12 φράσεις τα παιδιά απαντούν ανώνυμα αν συμφωνούν σε κάθε φράση δηλώνοντας την προτίμησή τους σε μια κλίμακα 1 ως 5, όπου το 1 αντιστοιχεί στο «διαφωνώ πολύ» και το 5 «συμφωνώ πολύ». Ο στόχος δεν είναι η έρευνα, αλλά να ανοίξει μια συζήτηση στην τάξη, με αφορμή τις απαντήσεις τους. Όσα παιδιά πιστεύουν ότι μπορούν να βελτιωθούν τα πράγματα στο σχολείο τους μπορούν στη συζήτηση που θα ακολουθήσει να προτείνουν συγκεκριμένες ιδέες και δράσεις.
Στη συνέχεια γίνεται συζήτηση διαδοχικά για την κάθε φράση και για τους λόγους που τα παιδιά έγραψαν ότι συμφωνούν ή διαφωνούν και αν πιστεύουν ότι έχουν και τα ίδια ένα κομμάτι ευθύνης στη διαμόρφωση του δημοκρατικού χαρακτήρα της τάξης και του σχολείου τους.
Για κλείσιμο της συζήτησης ο/η εκπαιδευτικός ρωτάει τα παιδιά τι πιστεύουν ότι χρειάζεται να γίνει κατά προτεραιότητα στην τάξη και στο σχολείο τους για να γίνει περισσότερο δημοκρατικό και κυρίως για να νιώθουν τα παιδιά μεγαλύτερη ασφάλεια και ικανοποίηση φοιτώντας σε αυτό και συμμετέχοντας στα κοινά.
Στο πλαίσιο της δράσης μπορεί να εκφραστούν παράπονα από μαθητές και μαθήτριες για τις ευθύνες των ενηλίκων σχετικά με τον δημοκρατικό χαρακτήρα του σχολείου. Οι εκπαιδευτικοί που θα διανείμουν το έντυπο και θα συζητήσουν με τα παιδιά, θα πρέπει να είναι έτοιμοι να τα ακούσουν και να τα βοηθήσουν να δουν κριτικά τόσο ζητήματα που συνδέονται με το εκπαιδευτικό σύστημα όσο και τις ευθύνες εκπαιδευτικών, μαθητών/μαθητριών και γονέων τους. Προτείνεται να δοθεί μία ολόκληρη εκπαιδευτική ώρα στην περιγραφόμενη δραστηριότητα.
Στο τέλος της ώρας ο/η εκπαιδευτικός συγκεντρώνει τα έντυπα με τις απαντήσεις. Μπορεί στη συνέχεια, αν θέλει, να τα αθροίσει και σε άλλη στιγμή να ενημερώσει την τάξη για τον μέσο όρο των απαντήσεων, υπενθυμίζοντας στα παιδιά τις ιδέες και τις προτάσεις τους για περαιτέρω δράση.
...............................
Τη Δευτέρα 16.11.2026 στις 18.30 η ΠΡΩΤΑ.12 διοργανώνει διαδικτυακή συνάντηση για την παρουσίαση της παραπάνω δράσης και ανταλλαγή ιδεών σχετικά με την υλοποίησή της. Οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να συμπληρώσουν φόρμα ενδιαφέροντος και θα λάβουν σύνδεσμο ΖΟΟΜ την παραμονή.